[ Pobierz całość w formacie PDF ]
SUMIENIE W ŚWIECIE WOLNOŚCIPod redakcją naukową ks. Jarosława Jagiełły i ks. Władysława ZuziakaWydawnictwo ZnakWydział Filozoficzny Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie Kraków 2007SPIS TREŚCIKs. Jarosław Jagiełło - 0 powstaniu książki słów kilka ................... 7Kard. Stanisław Dziwisz - Homilia wygłoszona podczas mszy św.za śp, księdza Józefa Tischnera 10 maja 2006 roku..................... 11I. O sumieniu¦VSumienie w suń ech wolności. Dyskusja panelowa zorganizowanaprzez Wydział Filozoficzny PAT . . ,.................................. 17Marta Pieniążek-Samek„Serce ma stvój porządek, rozum ma swój”. Kilka pytań do mojegosumienia ............................................................. 52Aleksander BobkoSumienie w świecie wolności, czyli o potrzebie wewnętrznego rygoru . . 62Piotr DuchlińskiSumienie miejscem doświadczenia i uznania prawdy bycia osoby .... 78Łukasz PutyraMartin Heidegger - antologia sumienia................................. 107Ks. Miłosz HołdaSumienie — to, co nas boli .......................................... 122Jan KrasickiPrawdziwa wolność „musi” mieć sumienie (Solowjow\ Lerinas,Tischner) ........................................................... 136Ks. Antoni SiemianowskiSumienie stróżem wolności ........................................... 153Joanna Górnicka-KalinowskaSumienie — między emotywnym a intelektualnym doświadczeniemwartości......................... ................................... 186Dominika KozłowskaProblemy liberalizacji sumienia...................................... 196Andrzej Szostek MICSumienie - wymagający głos prawdy i solidarności....................217Paweł BortkiewiczDramat sumienia uwikłanego we współpracę ze złem systemu.........231Ks. Roman KuligowskiWolność sumienia jako wyzwanie.............;.........................244Ks. Michał DrożdżCzłowiek ma sumienie...........................................251Ks. Władysław ZuziakJak przywrócić sumienie w życiu indywidualnym i społecznym ...... 273Adam A. DuraGombrowicz i sumienie a filozofia .............................290II. ColloąuiaTischnerianaRobert SpaemannDwuznaczność szczęścia ........................................307III. Panel Instytutu Myśli Józefa TischneraMiędzy relatywizmem a fundamentalizmem. Dyskusja panelowazorganizowana przez Instytut Myśli Józefa Tischnera............327Indeks nazwisk ....................................................367sO POWSTANIU KSIĄŻKI SŁÓW KILKANa początku wypada powiedzieć parę slow, które dotyczyć będą nie tylko samych Dni Tischnerowskich 2006 w Krakowie, lecz równocześnie powstania niniejszej książki, A różni się ona zasadniczo od poprzednich -jak to czytelnicy zwykli mawiać—„książek tischnerowskich”. Dotychczas były to przede wszystkim książki konferencyjne: obok materiałów z sympozjów organizowanych przez Wydział Filozoficzny PAT czytelnik otrzymywał do rąk także wykład z cyklu Cołloquia Tischneriana oraz zapis dyskusji panelowej przygotowanej przez Instytut Myśli Józefa Tischnera. Obecna publikacja oczywiście nawiązuje w swojej strukturze do poprzednich: otwierają ją słowa metropolity krakowskiego ks, kard. Stanisława Dzi-wisza, wtajemniczające nas w sens przeżywania Dni Tischnerowskich. Czytelnicy odnajdą w niej również głębokie rozważania Roberta Spaemanna na temat szczęścia, będą mogli tropić myśli uczestników arcyciekawego panelu na temat znaczenia fundamentalizmu i relatywizmu w życiu człowieka, przypomną sobie raz jeszcze ostatnich laureatów Nagrody Miesięcznika i Wydawnictwa Znak im. Księdza Józefa Tischnera ufundowanej przez Ergo Hestię. Na tym kończy się jednak formalne podobieństwo obecnej książki z „książkami tischnerowskimi” lat ubiegłych - nie jest to bowiem klasyczna publikacja pokonferencyjna, wszak konferencji naukowej podczas ostatnich Dni po prostu nie było.Czy oznacza to jakiś przełom w projekcie Dni Tischnerowskich, których organizatorzy kładli dotychczas szczególny nacisk na sprawę intensywnego wnikania w dziedzictwo intelektualne Józefa Tischnera? Konferencje naukowe ostatnich lat były z pewnością ważnym świadectwem dążenia do lepszego zrozumienia podstawowych wątków jego myśli filozoficznej, religijnej i społecznej; patrząc z tej perspektywy, wszystkie dotychczasowe „książki tischnerowskie” stanowiły, jako znaczący owoc tych konferencji,7rodzaj wprowadzenia do lektury dzieł ks. Tischnera. Trzeba jednak przypomnieć, że pierwotna idea Dni Tischnerowskich nie ograniczała się jedynie do rozmaitych wspomnień o ks. Tischnerze czy do dokonywania podstawowej interpretacji i zarazem popularyzacji jego naukowego dziedzictwa. Z równą mocą wskazywała bowiem na znaczenie naszego myślenia i działania w duchu ks. Tischnera oraz na samodzielne podejście do pewnych zagadnień, na które uwrażliwił nas kiedyś sam Tischner, uważając je za szczególnie ważne dla świata, w którym żyjemy To właśnie z tej perspektywy spojrzeć trzeba nie tylko na temat ostatniego panelu Instytutu Myśli Józefa Tischnera, lecz także na przedmiot dyskusji zorganizowanej przez Wydział Filozoficzny PAT oraz na treść niniejszej książki, której zasadnicza część poświęcona została problematyce sumienia.Wybór tej problematyki nie był zupełnie przypadkowy Kwestia sumienia ponownie znalazła się w kręgu moich zainteresowań przed dwoma laty, gdy prowadziłem seminarium z filozofii człowieka w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach, czytając wraz z klerykami fragmenty książek Jacąues a Derridy, Martina Heideggera i ks. Józefa Tischnera* Pomyślałem wówczas, że to właśnie problem sumienia mógłby stać się jednym z tematów poruszanych podczas Dni Tischnerowskich 2006 - sumienia uwikłanego w potężne napięcie między obiektywnym prawem moralnym a osobistymi przekonaniami, od których zależą nasze konkretne działania moralne. Myślałem o sumieniu, które nie radzi sobie z agresywnymi, zideo-logizowanymi formami z jednej strony legalizmu, z drugiej zaś - relatywizmu moralnego, myślałem o sumieniu, które dziś nie każdy chce mieć. Czyżby nasz wiek był czasem kolejnego, głębokiego kryzysu sumienia? Tak niewiele dziś się o tym mówi... Zastanawiając się nad tematem ewentualnego panelu, wspomniałem o tym Marcie Pieniążek-Samek, która zupełnie spontanicznie rzuciła hasło-projekt; „Sumienie w świecie wolności". Kiedy przedstawiłem ten projekt w Instytucie Myśli Józefa Tischnera, spotkał się z aprobatą członków tegoż Instytutu: Aleksandra Bobko, Jana Andrzeja Kłoczowskiego OP i Karola Tarnowskiego. Mając tedy w zanadrzu tak wielką zbieżność myśli, udałem się do ówczesnego dziekana WF PAT ks. prof. Władysława Zuziaka i przedstawiłem mu koncepcję dyskusji o sumieniu, która została przez niego natychmiast zaakceptowana.Ale panel na temat sumienia uświadomił redaktorom niniejszej książki, że podczas dwóch godzin dyskusji można było zaledwie dotknąć tego tak8palącego problemu. Zwróciliśmy się zatem nie tylko do Uczestników panelu, lecz również do innych Kolegów i Przyjaciół, głównie filozofów i teologów, aby zechcieli spisać i przysłać nam swoje przemyślenia na temat sumienia. Pragnęliśmy zarazem, aby w książce znalazły się artykuły nie tylko starszego, lecz również najmłodszego pokolenia ludzi nauki, rozszerzając w ten sposób horyzont rozumienia kwestii sumienia. Im wszystkim - Uczestnikom panelu oraz Autorom uzupełniających go tekstów, serdecznie dziękujemy za przyjęcie zaproszenia do współpracy i za istotny wkład w merytoryczny kształt tej publikacji.Nasze, jak zawsze gorące, podziękowanie składamy przede wszystkim ks. kard. Stanisławowi Dziwiszowi, a także organizatorom Dni Tischnerowskich 2006: Społecznemu Instytutowi Wydawniczemu Znak, Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie i wreszcie macierzystej uczelni - Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie.Słowa wdzięczności kierujemy wreszcie pod adresem wszystkich, którzy pomogli nam w wydaniu niniejszej książki, w szczególności zaś dziękujemy Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego za finansowe wsparcie tego przedsięwzięcia.Książka ta jest w głównej mierze świadectwem poszukiwania prawdyo niezwykle ważnym fenomenie ludzkiego życia, jakim jest sumienie. Pozostaje jedynie mieć nadzieję, że zawarte w niej teksty pomogą współczesnemu człowiekowi w niezbędnym wysiłku sprawdzania swego sumienia w trudnym świecie wolności.ks JarosławJagiełło Papieska Akademia TeologicznaKard. Stanisław DziwiszHOMILIA WYGŁOSZONA PODCZAS MSZY ŚW. ZA ŚP. KSIĘDZA JÓZEFA TISCHNERA 10 MAJA 2006 ROKUMagnificencje, Szanowni Rektorzy,Dyrektorze Wydawnictwa Znak,Profesorowie, Pracownicy nauki, Studenci,Droga Rodzino Księdza Profesora Józefa,Bracia i Siostry!1. Zgromadziliśmy się wokół ołtarza w kolegiacie św. Anny w Krakowie, aby złożyć Najświętszą Ofiarę w intencji ks. proL Józefa Tischnera, wykładowcy i wychowawcy wielu pokoleń młodzieży akademickiej miasta Krakowa. Czynimy to z potrzeby serca i w duchu wdzięczności za jego ofiarną pracę naukowo-dydaktyczną oraz duszpasterską, która obejmowała młodzież, ludzi nauki i kultury, a także mieszkańców drogiego mu Podhala.2. Przed chwilą usłyszeliśmy fragment Ewangelii św Jana, w którym Pan Jezus oświadcza, że kto w Niego wierzy, wierzy w Ojca, który Go posłał, i że przyszedł na świat „jako światłość, aby nikt, kto w {Niego} wierzy, nie pozostawał w ciemności” (J 12,46). Współczesnemu światu bardzo potrzebna jest ta światłość Chrystusa. My, Jego uczniowie, mamy być „światłością świata”. Dlatego powinniśmy stale zgłębiać Bożą prawdę, bo tylko ona może oświetlić ciemne zakamarki ludzkiego serca i wyzwolić nas od wielorakich ograniczeń i zniewoleń. Chcemy więc wsłuchiwać się w słowa Chrystusa i wnikać coraz bardziej w Jego naukę.Naszym nieocenionym przewodnikiem może tu być ks. proL Józef Tischner* Przez wnikliwe posz...
[ Pobierz całość w formacie PDF ]